Inwonersberaad Schone Stad: “Wij waren Nijmegen in het klein”
“Heb ik hier wel genoeg verstand van?” Zo begonnen sommige deelnemers aan het inwonersberaad Schone Stad in Nijmegen. Dat zegt veel over hoe mensen dit proces instapten. Niet met zeker weten, maar met twijfel en nieuwsgierigheid. Het bleek een goede start voor een gesprek.
Gespreksbegeleider
De afgelopen maanden was ik als gespreksbegeleider betrokken bij alle vijf de bijeenkomsten van dit inwonersberaad. Een zorgvuldig gelote groep inwoners ging samen aan de slag met de vraag: “Wat moet Nijmegen met en voor de Nijmegenaren doen, om te zorgen voor een schonere stad en natuur, en hoe vergroten we de betrokkenheid van de Nijmegenaren daarbij? Wat volgde was niet alleen een inhoudelijk traject, maar vooral een sociaal, inclusief en democratisch proces.
Buiten de bubbel
“We kwamen samen met mensen die we normaalgesproken niet in onze bubbel zouden tegenkomen.” Die diversiteit is volgens mij een van de grote krachten van een inwonersberaad. Mensen met verschillende achtergronden, leeftijden en perspectieven zaten samen aan tafel. Een deelnemer vatte het mooi samen: “Wij waren Nijmegen in het klein.”
Ervaren, verkennen, spelen
Het inwonersberaad bestond niet alleen uit praten. De excursies, bijvoorbeeld langs ‘hotspots’ waar afval wordt gedumpt, maakten het vraagstuk concreet. Ook speelden we een spel dat hielp om belangen en keuzes te verkennen.
Door te doen en te ervaren kregen de onderwerpen betekenis. Je zag mensen groeien in hun rol: van “heb ik hier wel genoeg verstand van?” naar dit raakt mijn leefomgeving, dus mijn stem doet ertoe.
Thuis in de raadzaal
De laatste bijeenkomst vond plaats in de raadzaal. Daar werd gestemd op de adviesvoorstellen, om te komen tot een gedragen lijst van uiteindelijk zestien aanbevelingen. Mensen voelden zich inmiddels zichtbaar thuis in de ruimte waar normaal gesproken door de gemeenteraad en het college wordt gedebatteerd en besloten.
Toch bracht het stemmen ook ongemak met zich mee. Bij de koffie vroeg een deelnemer mij:
“Waarom moeten we nog stemmen? Dit zijn toch de adviezen van ons beraad?”
Wanneer stemmen schuurt
Die vraag raakt een bekend spanningsveld in burgerberaden. Het proces is deliberatief: samen leren, afwegen en tot inzicht komen. Stemmen kan dan wat wringen, zeker omdat het ook betekent dat sommige adviezen het niet halen. Dat ongemak hoorde er ook bij. Voor mij laat het zien hoe serieus mensen dit proces namen.
Het bleef bij mij hangen. Hoeveel ruimte geven we aan gezamenlijke deliberatie? Hoe zorgen we ervoor dat deelnemers elkaars onderwerpen, voorstellen en redeneringen goed leren kennen? En zich gehoord weten, ook als een advies het niet haalt? Geen makkelijke afwegingen.
Andere manier
Deelnemers schrijven in hun voorwoord dat ze hopen dat het inwonersberaad een stap is naar een andere manier van samenwerken tussen beleidsmakers en inwoners.
Na deze ervaring geloof ik daar alleen maar meer in. Niet omdat het perfect was, maar omdat er samen werd geleerd.
Tot slot
Al met al: tof om weer mee te mogen werken aan een inwonersberaad. Weer vanalles geleerd en meegemaakt. Het is elke keer anders.
Met dank aan Moventem en de andere gespreksbegeleiders voor de fijne samenwerking.
